Back

ⓘ Tiroksina eshte hormoni kryesor i gjendres tiroide. Sipas struktures kimike eshte derivat i aminoacidit tirozine. Ne qelizat e gjendres gjendet e lidhur per nje ..




Tiroksina
                                     

ⓘ Tiroksina

Tiroksina eshte hormoni kryesor i gjendres tiroide. Sipas struktures kimike eshte derivat i aminoacidit tirozine. Ne qelizat e gjendres gjendet e lidhur per nje globuline, e cila quhet tiroglobuline. Ka rol te shumefishte ne organizem. Tiroksina stimulon sintezen e proteinave ne qeliza, prandaj ka ndikim ne rritjen e organizmit. Ka ndikim edhe ne zhvillimin e struktures dhe te funksionit te kores se trurit te madh, me kete ka ndikim edhe ne zhvillimin psikik. I stimulon edhe proceset e oksidimit ne organizem.

Nese krijohet sasi e madhe e tiroksines, atehere si rezultat i hiperfunksionit se tiroidese eshte hipertireoza. Sasi te rritur te tiroksines zakonisht kemi kur rritet sekretimi i gormonit tirotrop te adenohipofizes. Ne kete rast shfaqen çrregullime metabolike ne organizem, semundja e Bazedovit, dhe keta persona dobesohen, djersiten shume, kane te rrahura me te shpejta te zemres, ligeshtim.

Nese zvogelohet sasia e tiroksines te personat e ritur, atehere zvogelohet metabolizmi dhe shfaqen simptoma te ndryshme. Kjo semundje quhet hipotireoze dhe e njejta te rinjet shkakton engesa ne zhvillimin, ndersa te femijet pengesa ne zhvillimin psikik kretenizmi tireoid. Kur jodi mungon ne uje per pije, atehere njeriut dhe kafsheve shtepiake u del gusha. Disa nga semundjet me te shpeshta te ven dit tone jane edhe çrregullimet e gjendres tiroide. Kjo gjender ndodhet ne pjesen e perparme te qafes dhe ka formen e nje fluture me dy krahe, qe mbeshtillen rreth trakese. Funksioni i vetem i tiroides eshte te prodhoje hormonet e tiroides, te cilat kane ndikim pothuajse ne te gjithe indet e trupit, ku rrit aktivitetin qelizor. Pra, funksioni i tiroides eshte te rregulloje metabolizmin e trupit

                                     

1. Zmadhimi i tiroides

Kjo semundje e njohur si gusha, eshte e perhapur ne gjithe vendin tone. Shkaku paresor i rritjes se gjendres tiroide eshte pamjaftueshmeria e jodit. Jodi eshte nje mikroelement qe ndodhet ne ambient dhe eshte shume i nevojshem per organizmin. Gjendra tiroide rritet per te kompensuar mungesen e jodit dhe nga mungesa e ketij te fundit ne tiroide formohen disa kokrra ose lobuj, ku si madhesia edhe funksioni i tyre eshte i ndryshem. Por zmadhimi i tiroides shfaqet ne disa menyra. Keshtu, themi se ka gusha, te cilat shfaqen ne menyre sporadike si pasoje e mungeses kongjenitale te lindur te sintezes te hormonit te tiroides, pra kjo eshte gjenetike. Por si shkak i perdorimit te disa medikamenteve keto te fundit e pengojne prodhimin e hormoneve te tiroides. Ka raste kur gusha shfaqet ne 10 per qind te popullsise. Ne keto raste quhet si strume gushe endemike.

                                     

2. Grupmoshat me te prekura

Gusha shfaqet me teper tek femrat ne adoleshence dhe gjate shtatzenise, per arsye fiziologjike. Organizimi i tyre ka me teper nevoje per jod, i cili merret nepermjet ushqimit dhe ujit te pijshem. Femijet qe kane struma, nga disa studime rezulton se inteligjenca dhe rezistenca e tyre eshte me e ulet se e moshatareve te tyre. Organizimi mund te kete nevoje per me shume hormone disa here, sidomos gjate pubertetit apo gjate shtatzenise. Keto hormone duhen marre edhe gjate shtatzenise, sepse nuk e demtojne embrionin fetusin. Megjithate kjo praktike eshte e gabuar sepse nuk bazohet ne baza shkencore. Nese nje person ndjen shqetesime eshte e rekomanduar qe ti drejtohet mjekut dhe te ndjeke keshillat e duhura.

                                     

3. Kurimi

Mjekimi me i mire i gushes eshte profilaksia me jod nepermjet kripes se jonizuar. Po keshtu, femijeve duhet t’u jepen disa lloje tabletash si Letrox, Euxhyrox, Jodox. Nje tjeter menyre mjekimi eshte duke u vaksinuar me vaj te jonizuar. Por jane te njohura edhe rastet kur nje pacient ka prodhim te tepert te hormonit nga gjendrat tiroide. Metodat e sotme te perdorura per trajtimin e nje te semuri me hypertheroze mbiprodhim te hormonit nga tiroidja jane medikamentet: medikamentet antitiroides, jodi radioaktiv ose nderhyrja kirurgjikale. Çdo metode ka avantazhet dhe disavantazhet dhe eshte e zgjedhur per pacientet individualisht. Por ka raste kur gjendrat tiroide prodhojne me pak hormone sesa sasia normale. Ky proces quhet hypothyroze dhe eshte i pranishem tek pacienti disa vjet para se te zbulohet dhe te kurohet. Kjo lloj semundjeje shfaqet gjate shtatzenise.

                                     

4. Simptomat e mbiprodhimit te tiroides

- Te rrahura te shpeshta te zemres - Humbje te peshes - Keputje trupi e theksuar - Nuk durojne te nxehtin - Gjume i çrregullt - Temperature e larte - Djersitje e theksuar - Aritmi - Probleme te syve

Shkakton hipertireozen Dhe semundjen e bazedovitdjersitje,dopsim,te rrahura te shpejta te zemres,ligeshtim

                                     

5. Simptomat e nenprodhimit te tiroides

- Lekure e thate - Gjate gjithe kohes pacienti ka ftohte - Fryrje te fytyres - Anemi - Trashje te zerit - Renie te flokeve - Lodhje fizike e pergjumje - Te rrahura te pakta te zemres - Yndyra te larta

                                     

6. Mbiprodhimi i tiroides dhe simptomat

Gjendra e tiroides eshte e prirur per probleme te shumta, te dukshme, ku disa prej tyre jane shume te zakonshme. Nje nga keto çrregullime te funksionit te saj eshte prodhimi i tepert apo i paket i hormonit. Tjeter eshte rritja e volumit te tiroides, duke shkaktuar shtypjen e strukturave te qafes. Po keshtu, nje tjeter problem eshte edhe formimi i kokrrave lobujve, te cilat jane shqetesuese per pranine e kancerit ne nje pjese te tyre. Prodhimi i tepert i hormonit te tiroides quhet hyperthyroze dhe kjo lloj semundje ka disa shenja. Pacientet ndiejne te rrahura te shpeshta te zemres, edhe kur ndodhen ne gjendje qetesie. Stina e dimrit shton rrezikun e tiroides Shfaqja e nenprodhimit te tiroides mund te jete edhe e kushtezuar nga stina dhe temperatura. Keshtu, periudha e dimrit prek me shume ata persona, te cilet kane mungese te jodit. Pra gjendrat e tyre tiroide prodhojne me pak jod nga sasia qe kerkon trupi. Ne kete periudhe keta persona kane shume ftohte, vishen shume trashe, jane si te lodhur. Po keshtu flasin ngadale, veprojne si te mefshte, veprojne si te merzitur, u trashet zeri, lekuren e kane te ashper dhe te thate, pa djerse. Kurse per sa i perket grupmoshes me te prekur jane te moshuarit dhe grate pas shfaqjes se menopauzes. Eshte e keshillueshme qe keto grupmosha t’i drejtohen mjekut per nje vizite, per te kuptuar nese jane te prekur nga kjo semundje.



                                     

7. Nenprodhimi i hormoneve nga gjendra tiroide

Kur gjendrat tiroide prodhojne me pak hormone sesa sasia normale, ndodh ai proces qe quhet hypothyroze. Edhe ky çrregullim i funksionit dhe prodhimit te hormoneve nga tiroidja shoqerohet nga simptomat perkatese. Por kjo semundje e tiroides mund te jete e pranishme te pacienti disa vjen para se te diagnostikohet. Hypothyroza shfaqet zakonisht te femrat gjate periudhes se shtatzenise. Simptomat kryesore jane lekura shume e thate, nderkohe qe personi ndjen gjithmone ftohte. Ka nje fytyre te fryre dhe buhatje te mukozave te laringut, qe sjell trashje te zerit. Po keshtu, vihet re lodhje fizike dhe tek femrat çrregullim te ciklit menstrual. Shenja ta tjera jane kapsllek, renie te flokeve, yndyra te larta ne gjak dhe te rrahura te uleta te zemres.

                                     

8. Jodi shkak per gjendren e tiroides

Gusha karakterizohet nga zmadhimi i gjithe gjendres ose nje lobi te saj, si pasoje e mungeses se jodit ne diete. Jodi eshte lenda baze per formimin e hormoneve te tiroides. Kur kjo lende mungon, organizmi perpiqet ta kompensoje kete me zmadhimin e gjendres tiroide ne menyre qe ajo te kape dhe te perdore sa me mire ate sasi jodi qe merr me ushqimin. Me te prekur nga tiroidja jane njerezit qe konsumojne ushqime te varfra me jod kane deficit ne jod ne organizmin e tyre dhe si pasoje e kesaj gjendra tiroide rritet ne vellim, duke dhene imazhin e gushes ose te strumes. Ne bote ka rreth 1 miliard persona qe kane mungese te jodit. Struma me shpesh shfaqet gjate adoleshences dhe eshte me e shprehur te femrat, veçanerisht gjate shtatzenive.

                                     
  • tiroide sekreton tre hormone dhe ato janë: tiroksina trijodtironina, tireokacitonina. Dallohet nga tiroksina sipas strukturës vetëm në atë se në molekulën
  • gjithashtu nga melatonin, që përparon fillimin e sezonit të mbarështimit dhe tiroksina që përfundon sezonin e mbarështimit. Estrusi zgjat më së shumti një