Back

ⓘ Edit Durham. Mary Edith Durham ishte nje udhetare, artiste, shkrimtare britanike qe u be e famshme per shkrimet e saj antropologjike rreth jetes ne trojet shqip ..




                                               

Brenga e Ballkanit

"Brenga e Ballkanit" me Autor Edit Durham Perkthyer nga origjinali Haris Thanasi. Shtepia botuese "Argeta-LMG". Faqet e librit 352. ISBN 99956-17-35-8

                                               

Kosova djepi i shqiptarizmit

Kosova djepi i shqiptarizmit aty nga fillimi i vitit 1943, kur nuk kishin kaluar me shume se dy-tre vjet pasi Italia fashiste kishte njohur Shqiperine etnike, dhe i kishte rikthyer asaj pothuaj te gjitha viset shqiptare, qe Kongresi i Berlinit ne vitin 1878, si dhe Konferenca e Londres ne 1913-in, i kishin shkeputur padrejtesisht dhe ua kishin dhuruar fqinjeve te saj, ne kryeqytetin shqiptar, Tirane, doli nga shtypi dhe vu ne qarkullim nje liber me titull: "Kosova, djepi i shqiptarizmit". Autori i ketij libri te famshem qe u prit me interes te jashtezakonshem jo vetem ne qarqet intelektual ...

                                               

Vllehët

Vllehet jane nje popull qe banon kryesisht ne Evropes Juglindore. Quhen ndryshe edhe arumune. Jane pasardhes te popujve vendas te Ballkanit te romanizuar, mendohet se vijne nga e romanizuar, dhe nga kolonizatoret romake.

                                               

21517 Dobi

21517 Dobi eshte emri i nje asteroidi te zbuluar me 23 maj 1998. Ky asteroid u emerua ne nder te Kledin Dobi, nje studenti shqiptar nga Filadelfia, i cili fitoi vendin e pare ne Matematike ne konkursin nderkombetar" Intel International Science and Engineering Fair” ne vitin 2005.

                                               

Dushmanët

Kjo familje permendet per here te pare ne dokumentet venedikase si vasale te Balsheve. Nje anetar i kesaj familjeje, Gjin Dushmani, permendet bashke me feudale te tjere shqiptare, si komandant i trupave ndihmese shqiptare ne betejen e Ankarase me 1402. Pas humbjes se trupave otomane, ata iu ofruan si vasale Republikes se Venedikut me 1403. Me 2 korrik 1403, senati i Venedikut u njohu sundimin e Pultit, Goranit, Damjanit dhe Nenadit, anetare te familjes Dushmani. Anetare te kesaj familjeje ishin edhe disa klerike katolike; nje nder ta ishte Pal Dushmani, i permendur si peshkop i Pultit" Dus ...

                                               

Shkolla e parë e vajzave, Korçë

Shkolla e pare e vajzave, Korçe apo Shkolla shqipe e vashave ne Korçe ishte nje shkolle per vajza qe u hap me 23 tetor 1891 ne Korçe. Me hapjen e konviktit ne 1900, u krijua mundesia qe shume vajza nga krahina te tjera te studionin aty. Themelimi i shkolles se pare shqipe ne Korçe te njohur zyrtarisht ne Korçe me 1887 inspiroi Gjerasim Qiriazin dhe motren e tij Sevasti Qiriazi-Dakon te hapin nje shkolle per vajza. Me ndihmen e Naim Frashrit dhe veçanerisht misionareve amerikan dhe anglez ata i siguruar lejet e nevojshme nga Stambolli. Personeli i shkolles ne vitet e para sipas Polikseni Lu ...

                                               

Afrim Karagjozi

Prof. Dr. Afrim Karagjozi, biograf, studiues dhe perkthyes. Per vite ka qene dhe eshte pedagog ne nivelet shkollore mesatare, universitare dhe pasuniversitare. Si intelektual, ka qene dhe eshte veprimtar i zellshem dhe disaanshem, me kontribut spikates ne fushen e arsimit dhe te kultures. Pas vitit 1990 ne vazhdim, ka qene dhe eshte pjesemarres ne shume konferenca dhe simpoziume kombetare dhe nderkombetare, kumtues ne disa prej tyre si edhe ne universitetet me te njohur te Evropes. Ka pasur edhe funksione drejtuese ne fushen e marredhenieve me jashte dhe ne diplomaci. Si Bajronist eshte th ...

                                               

Ihsan Toptani

Ihsani lindi me 25 gusht 1908, i biri i firmetarit te Shpalljes se Mvehtesise, Abdi bej Toptanit. Me revolten e Shqiperise se mesme iu dogj shtepia bashke me shtepite e tafermeve, Esad pashe Toptanit, xhaxhait Refik bej Toptanit dhe kushuririt te atit, Murat beut. Prej kesaj u detyrua te jetoje ne shtepine e gjyshes. Dergohet me shkollim ne Austri. Gjimnazin klasik e ben ne Gratz 1920-1928, ku vijon dhe shkollen e larte per shkenca politike. Me 1940 doktoroi me temen "Mendime ekonomike-ushtarake kontradiktore lidhur me drejtimin e politikes gjermane te tregtise se jashtme perpara Luftes Dy ...

                                               

Hanet e Shqipërisë

Hanet apo bujtinat, jane struktura te vogla me arkitekture tradicionale, te cilat kane qene te perhapura ne te gjithe territorin e Shqiperise. Keto struktura kane ekzistuar qe nga periudhat e vjetra dhe kane vazhduar madje deri ne gjysmen e pare te shekullit te XX. Ato kryenin funksionet e akomodimit, fjetjes dhe ushqimit per udhetaret e ndryshem vendas apo te huaj. Po keshtu edhe funksionet e strehimit dhe te ushqimit te kuajve per udhetaret dhe karvanet e ndryshme qe leviznin ne ate periudhe kohe. Shume nga udhetaret e ndryshem te cilet kane vizituar Shqiperine, duke permendur ketu udhet ...

                                               

Entela Safeti Kasi

Entela Safeti Kasi - Poete, romanciere, perkthyese dhe eseiste. Eshte autore e librave" Enderr e paemer”," Koha e Kalit”," Pasion dhe Krim”," Ne kete muzg pikellimi”. Per vepren e saj jane shprehur kritike vendas dhe te huaj. Eshte vleresuar ne Finlande nga Federata Nderkombetare e Perkthyesve te Letersise, per" Perkthim letrar dhe te drejtat e autorit” ne vitin2005.Poezia e saj eshte perfshire ne" Mbremjet Strugane te Poezise”2001 dhe 2002, si edhe nga" Festivali Nderkombetar i poezise ne Izmir”i organizuar nga PEN International dhe PEN Qendra e Turqise ne vitin 2007, ku eshte lauruar me ...

Edit Durham
                                     

ⓘ Edit Durham

Mary Edith Durham ishte nje udhetare, artiste, shkrimtare britanike qe u be e famshme per shkrimet e saj antropologjike rreth jetes ne trojet shqiptare, ne fund te shekullit te XIX dhe fillim te shekullit te XX.

                                     

1. Rinia

Durhami ishte me e madhja nga 8 femijet. Babai i saj Arthur Eduard Durham ishte nje kirurg i njohur ne Londer. Edukimin e mori ne menyre private dhe shfaqi talent ne ilustrime si edhe ne perdorimin e ngjyrave te ujit, talent ky qe beri te mundur pjesemarrjen ne Royal Academy of Arts Akdemia Mbreterore e Arteve. Ajo ka dhene nje kontribut te rendesishem ne paraqitjen dhe pikturimin e detajuar te nje numri te madh amfibesh dhe reptilesh qe u paraqiten ne volumin Cambridge Natural History Kembrixh Historia Natyrore i publikuar ne 1899.

                                     

2. Udhetimi per ne Ballkan

Pas vdekjes se babait, Editit i’u desh te kujdesej me vite me rradhe per nenen e semure qe rezultoi si diçka shume e lodhshme. Ne moshen 37 vjeçare, e keshilluar edhe nga doktori i saj, ajo ndermori nje pushim jashte vendit per t’u qetesuar. Me ane te detit, duke u nisur nga Anglia deri ne bregun e Dalmacise, duke udhetuar nga Trieste ne Kotor, me ne fund zbarkoi ne Cetinje, ish kryeqyteti i Malit te Zi. Kjo pjese e vogel e harruar e botes do t’i lente asaj mbresa te thella per te gjithe jeten.

Per 20 vjet ajo udhetoi dendur neper Ballkan duke u fokusuar me shume ne çeshtjen shqiptare, qe ate kohe ishte nje nga zonat me te izoluara te prapambetura te Evropes. Ajo punoi gjeresisht duke pikturuar, shkruar dhe duke mbledhur artin dhe folklorin e zonave nga kaloi. Pavaresisht nga kjo, vetem shkrimet e saj do t’i jepnin fame te madhe. Ajo shkruajti 7 libra rreth çeshtjeve te Ballkanit, nga te cilet High Albania Shqiperia e Eperme e shkruar ne vitin 1909 eshte me e njohura dhe me e arrira. Ky liber akoma edhe sot e kesaj dite eshte nje udherrefyes i mire i kultures dhe traditave te malesoreve te Shqiperise Veriore. Eshte per t’u theksuar qe artikujt e saj per revisten Njeriu Mane beri ate nje pjesetare te njohur te Institutit Mbreteror te Antropologjise The Royal Anthropological Institute.

                                     

3. Çeshtja shqiptare

Zonja Durham u njoh shume afer dhe perkrahu çeshtjen shqiptare per pavaresine dhe bashkimin e shqiptareve. Por kjo beri qe te fitonte nje reputacion te keq prej etnocentrikeje dhe me vone do te kritikohej dhe ri-kritikohej nga perkraheshit e shtetit Serb, te cilet synonin shkeputjen e plote te territorit te Kosoves te banuar kryesisht nga shqiptare, nga territoret shqiptare per t’a futur ne territoret sllave. Edit Durham rrjedhimisht u kthye kundra politikes se Serbise, duke denoncuar me termin" Krimbi serb” me qe nuk kishin krijuar nje Jugosllavi te madhe, por thjesht po arrinin qellimin e vertete ne realizimin e" Serbise se Madhe”, duke vazhduar akuzat se njerezit nen kete regjim vuanin nje diktature me te eger se me pare. Per me teper, intelektuale angleze qe perkrahnin Çeshtjen Serbe kane kritikuar rende Editin dhe pikpamjet e saj. Rebecca West Rebeka Uest e pershkroi Durhamin ne librin e saj" Black Lamb and Grey Falcon” si nje udhetare qe kthehet nga Ballkani me idene se ata jane gjithmone te pafajshem dhe se gjithmone jane ata qe masakrohen dhe jo masakratoret. Historiani i njohur R. W. Seton-Watson nje perkrahes i flakte i idese se perçarjes se Perandorise Austro-Hungareze komentoi," Nderkohe qe gjithmone denoncohet" mentaliteti i Ballkanit”, edhe ajo vete eshte po e njejta me fjalet qe thote”



                                     

4. Mendimi i shqiptareve rreth saj nga kendveshtrimi i huaj dhe vendas

Shqiptaret e nderojne akoma edhe sot Editin dhe kane respekt per te. Ajo sipas shqiptareve eshte" Mbreteresha e Malesoreve.” Ajo u mireprit nga malesoret shqiptare dhe gjate kalimit te saj ne keto vise nuk pati asnje keqtrajtim edhe pse ishte nje femer e vetme. Pershtypje te mbetura nga Shqiperia ishte tradita e" Burrneshave Shqiptare”, qe ishte nje zakon ku femrat visheshin si burra dhe kishin nje pozite te qarte ne shoqeri.

Mbas vdekjes se saj ne 1944, Mbreti Zog i Shqiperise i dha merita te larta asaj. Mbreti Zog ka shkruar per te:" – Ajo na fali neve zemren e saj dhe fitoi si kembim vemendjen e malesoreve tane.” Ajo vazhdon te nderohet si" Heroine Kombetare” dhe ne 2004 ne nje deklarate te presidentit shqiptar, Alfred Moisiu e cilesoi ate si nje nga figurat me te spikatura te Shqiperise te shekullit te kaluar.

Shume nga punet e Durhamit i jane dhuruar akademive te koleksioneve pas vdekjes. Ne ditet e sotme, dokumentat e saj mbahen nga Museum of Mankind muzeu i njerezimit dhe Royal Anthropological Institute Instituti Mbreteror Antropologjik ne Londer, ndersa koleksioni i saj me bizhuteri te grumbulluara ne Ballkan ndodhen ne Pitt Rivers Museum ne Oxford Oksford dhe Bankfield Museum ne Halifax Heilfaks. Muzeumi Bankfield gjithashtu ka nje monster presentative rreth jetes dhe veprimtarise se saj.

                                     

5.1. Veprat Veprat e Edit Durham

Veprat e saj te famshme per Shqiperine jane:

  • Through the Lands of the Serb 1904 Permes tokave te Serbise
  • The burden of the Balkans 1905 Brenga e Ballkanit
  • Twenty Years of Balkan Tangle 1920 Ngaterresa ballkanike 20 vjeçare
  • Some Tribal Origins, Laws and Customs of the Balkans 1928 Disa deshmi te fiseve ballkanike, dokumente ligjesh dhe te kultures se Ballkanit.
  • Lufta per shkodren
  • Albania and the Albanians: selected articles and letters, 1903-1944, ed. by Betjullah Destani I. B. Tauris, 2001 Shqiperia dhe Shqiptaret: Artikuj dhe letra te zgjedhura, 1903-1944 nga Betjullah Destani I. B. Tauris, 2001)
  • High Albania 1909 Shqiperia e Eperme
  • The Serajevo Crime 1925 Krimi Sarajeva
  • The struggle for Scutari 1914 Perleshja per Shkodren
                                     

5.2. Veprat Vepra te tjera per te

  • Mary Edith Durham 2016. Nella Terra del Passato Vivente. La scoperta dellAlbania nellEuropa del primo Novecento. Introduzione, traduzione, note e appendice di Olimpia Gargano. Lecce, Besa.
  • Kastriot Frasheri: "Mary Edith Durham-Nje zonje e madhe per Shqiperine", Geer, Tirane, 2004
  • Kastriot Frasheri: "Mary Edith Durham- A Grand Lady for Albania", Geer, Tirana, 2004
                                     
  • shqiptarë të cilët janë tek lista e shkrimtarëve shqiptar Edgar Allan Poe Ernest Hemingway Edit Durham Edwin Abbott Abbott Ernesto Sabato Erich Kästner
  • Skeda: Brenga e Ballkanit.gif Brenga e Ballkanit me Autor Edit Durham Përkthyer nga origjinali Haris Thanasi. Shtëpia botuese Argeta - LMG Faqet e librit
  • Belegu, etj., po ashtu edhe të huaj si: Antonio Baldaçi, Angelo Pernice, Edit Durham Milan Shuflai, Justin Godard, Bernard Nevman, etj. Shumë nga kapitujt
  • Shqipërinë e Veriut, por sot shumica janë asimiluar ose kanë emigruar. Edit Durham në librin e saj High Albania përshkruan se në Prizren kishte 180 shtëpi
  • vitin 1988 në Tiranë.. Pasi kreu dy vitet e para në shkollën fillore Edit Durham zhvendoset bashkë me familjen në ShBA, ku vazhdon mësimet në Johan
  • feudale. Përshkrimi i traditave dhe i dokeve te këtij fisi është bere nga Edit Durham ne librin e saj Origina, doket dhe ligjet e disa fiseve te Ballkanit
  • e zuri i vëllai Gjergj Qiriazi e më pas Thanas Sina e Grigor Cilka. Edit Durham pas vizitës në Korçë në vitin 1903 e përshkruante kështu shkollën e
  • Djallit Dramë Xh.B. Shou 2002 Ligje dhe zakone të Ballkanit Meri E. Durham 1991 Epika e Kapit nit Skot Martin Linfsei 1989 Plaku dhe Deti Përshtatje
  • lejohej ta vizitonte atë mbretëresha e pakurorëzuar e shqiptarëve, Miss Edit Durham që vinte me kalin e saj të lodhur brigjeve të Fanit. Kjo grua fisnike