Back

ⓘ Dialektet e gjuhës shqipe ..




                                               

Arbërishtja (Itali)

Arberishtja eshte gjuha qe flitet nga Arbereshet, nje komunitet qe shkoi ne Italine si refugjate ne kohen e Skenderbeut, e tani ruajne gjuhen e vjeter qe flitej ne ate kohe ne historine e Arberise. Nuk eshte e sakte per te thene se gjuha arbereshe eshte nje dialekt i gjuhes shqipe; ne te vertet gjuha standarde shqipe e sotme ka nje origjine te perbashket me gjuhen arbereshe.

                                               

Arbërishtja (Zarë)

Arberishtja e Zares eshte nje nendialekt i gegerishtes qe flitet nga arbereshet e Zares. Folesit e ketij nendialekti e kane origjinen nga treva e Tivarit, Mali Zi si dhe nga treva e Krajes, dhe merguan ne Kroaci ne fillim te shekullit XVIII. Shquhet per nje numer zhvillimesh divergjente, si dhe per ruajtjen e veçorive te caktuara arkaike te gegerishtes mesjetare. Arberishtja e Zares eshte e ndikuar nga gjuhet sllave dhe romane. Ky nendialekt mund te quhet edhe "dialekti dalmat" i shqipes ne disa botime te vjetra.

                                               

Dialektet e gjuhës shqipe

Gjuha shqipe perbehet nga shume dialekte, te ndara ne dy grupe kryesore: Gegerisht dhe Toskerisht. Lumi Shkumbin eshte perafersisht vija ndarese gjeografike, me Gegerishten te folur ne veri te Shkumbinit dhe Toskerishten ne jug.

                                               

Dialekti i Tiranës

Ne harten dialektore te Shqiperise Tirana me fshatrat e saj ben pjese ne te folmet e gegerishtes jugperendimore, dmth. ne nje zone qe perfshin ç’permbledh trekendeshi Durres-Elbasan-bregdet. Por edhe brenda kesaj zone Tirana ka veçantite e saj gjuhesore.Ashtu si shumica e dialekteve te gegerishtes edhe e folmja e Tiranes ka zanore te gjata, te mesme te shkurtra, ka zanore hundore, i asimilon tingujt mb, nd, ngj ne m, n, nj, grupin va e ben vo, perdor infinitin e tipit me shku, me punu, formen e pakryer te foljeve e nderton me sh: merrsha, bojsha etj. Ketyre do t’i shtonim disa veçori, qe j ...

                                               

Dialekti Istrian

Nga shekulli i 13-te deri ne shekullin e 17-te, per shkak te shpopullimit te gadishullit te Istrias, Republika e Venedikut ripopulloi rajonin me banoret, te cilet nder te tjera perfshinin shqiptaret. Bashkimi i dialekteve te ndryshme te folura nga kolonet çoi ne formimin e dialektit shqiptar te Istrias. Teksti i vetem mbijetues i dialektit u shkrua nga studiuesi vendas Pietro Stankovich ne vitet 1830. Stankoviç regjistroi nje version te Shembelltyres se Djalit Plangprishes dhe nje liste fjalesh te dialektit.

                                               

Labërishtja

Dialekti Lab eshte nje nendialekt i toskerishtes i lidhur me perkufizimin me te gjere te rajonit etnografik te Laberise, te folur nga leberit. Nen kete perkufizim me te gjere te Laberise, Laberia shtrihet nga Vlora dhe Mallakastra ne jug, deri ne Gjirokaster, Lunxheri dhe Sarande ne lindje. Aspektet e dukshme te Laberishtes ne gjuhen shqipe ne Shqiperi dhe me gjere ne Ballkan perfshijne perzierjen e saj karakteristike te veçorive konservatore dhe inovative, mungesen te ballkanizmave tipike shqiptare si menyra habitore dhe prania e karakteristikave tipike te dialekteve gege megjithese eshte ...

                                               

Mandrica

Mandrica eshte nje fshat ne kufirin jugor te Bullgarise pjese e rrethit te Ivajlovgradit, provinca Haskovo. Eshte nji nder te rrallet fshatra shqiptar ne Bullgari. Popullsia ne vitin 2006 ishte 75 banore.

                                               

Nëndialekti i Vakaricit

Nendialekti i Vakaricit eshte nje nendialekt i dialektit te Arbereshtes te gjuhes shqipe. I folur ne fshatrat e Vakaricit dhe Mbuzati ne Italine jugore me rreth 3.000 njerez, nendialekti i Vakaricit ka ruajtur shume karakteristika arkaike te dialektit Toske, ne te cilin bazohet shqipja standarde.

                                               

Toskërishtja veriore

Toskerishtja veriore shtrihet ne rrethet e Beratit, te Fierit, te Skraparit, te Pogradecit, te Korces, te Kolonjes, ne ato zona te rretheve te Permetti te Tepelenes qe ndodhen ne krahun e djathte te Vjoses dhe ne Vlore ne fshatrat veriore e verilindore te saj, kufiri ne kete ane arrin pak me ne jug te qytetit te Vlores.