Back

ⓘ Pjesët përbërëse të kompjuterit. Keto shenime” jane pjese perberese te kompjuterit. Renditja e meposhtme eshte bere per efekt kuptueshmerie, duke i ndare pjeset ..




Pjesët përbërëse të kompjuterit
                                     

ⓘ Pjesët përbërëse të kompjuterit

Keto" shenime” jane pjese perberese te kompjuterit. Renditja e meposhtme eshte bere per efekt kuptueshmerie, duke i ndare pjeset perberese te kompjuterit ne pajisje te jashtme dhe te brendshme.

                                     

1. Ekrani

Monitori behet prej disa pikave te vogla qe quhet PIXEL. Cari ka jetu te pilli

Siperfaqja e ekranit permbane nje numer te caktuar pikash elementare, te cilat njihen edhe me emrin PIKSEL ang.: pixel, nga picture element.

Monitori lidhet me kartelen Grafike

Monitori eshte ekrani nga ku ju po lexoni kete material. Monitoret jane dy llojesh: CRT & LCD

                                     

1.1. Ekrani CRT Cathode Ray Tube

Keta jane monitoret tradicionale te ngjashem me ekranin e televizorit. Ne baze te parimit te punes se ketyre ekraneve eshte drejtimi i nje tufe elektronesh nga nje fushe elektrike drejt ekranit i cili eshte i mbuluar nga brenda nje shtrese e holle elementesh fosforeshente te cilet kur goditen nga elektronet shnderrohen ne nje pike te ndritshme qe ne gjuhen e kompjuterit njihet si pixel.

                                     

1.2. Ekrani Ekrane te rrafsheta

Keto jane ekranet me te cilet jane te pajisur te gjithe laptopet por gjithmone me shume edhe kompjuterat e" zakonshem”. Pervec se te kompjuterat, ekrane te sheshte mund te keni pare edhe tek televizoret qe i quajme shkurt plazma.Ne fakt plazem eshte emri i njeres nga dy teknologjite me te suksesshme neprodhimin e ekraneve te sheshte: Plasma PDP Plasma Display Panel dhe LCDLiquid Crystal Display. Teknologjia plasma e shfaq pamjen ne saje te ndricimit te çliruar nga ngacmimi i nje gazi perzierje 90% argon dhe 10% ksenon dhe eshte shume e pershtatshme per ekrane me permasa te medha, ndersa ne baze te parimit te punes se teknologjise LCD jane dy pllaka paralele brenda ekranit te orientuara menje kend 90 grade ndaj njera-tjetres te cilat e polarizojne driten e para horizontalisht dhe e dyta vertikalisht. Midis tyre ndodhet nje leng, molekulat te cilit kristalet elengshme kane vetine te orientohen nen pranine e nje tensioni elektrik. Pa pranine etensionit drita nuk deperton dot te dyja pllakat, ndersa kur tensioni eshte present molekulat e lengut orientohen sipas fushes elektrike duke e kanalizuar driten neperpixel-at e permendur me larte.Ekranet LCD.Ne keta ekrane imazhi krijohet ne kete menyre: - Drita e krijuar nga tubat me gazin e lartpermendur eshte drite e "bardhe".Kur drita eshte e bardhe do te thote qe gjith spektri i drites eshte prezent.Ne ekranet LCD ndodh ky fenomen: - Kur ne qelizat e ekranit zbatohet nje tension i caktuar, atehere keto qeliza krijojne nje "rrjete" ose "pengese" per drite me gjatesi vale te caktuar dhe lejon drite me gjatesi vale tjeter te caktuar dhe keshtu nga kombinimi i ketyre te themi intesiteteve te dritave perftohet ngjyrat ne ekran,qe do te thote qe kur lejojme nje gjatesi vale dhe pengojme nje tjeter me ane te tensionit ne kristal dhe ne prani te drites te bardhe tre ngjyrat baze e barabarta ne intesitet perftojme ngjyren e duhur kjo ndodh duke ndryshuar tensionin ne cdo pixel Disa nga parametrat me te rendesishem te ekraneve, qofshin te sheshte apo jo, jane:

  • Madhesia: Llogaritet duke matur diagonalen e ekranit dhe shprehet ne inç mase

gjatesie e barabarte me 2.54 cm. Madhesite tipike jane 15, 17, 19 dhe 21 inç.

  • Definicioni dhe Rezolucioni. Dy terma qe ne perpjekjen me te mire per t’i perkthyer

nga anglishtja do te quheshin Qartesia dhe Zberthimi. Qartesia definition ka te bejeme numrin e pixel-ave qe mund te shfaqe ekrani pixel- eshte pika elementare e ekranit,ose pika elementare e nje figure qe ka nje ngjyre unike. Psh shenimi 1024x768 do te thoteqe ekrani mund te shfaqe 1024 pixel-a horizontalisht dhe 768 vertikalisht. Kjo varet nga madhesia e ekranit por standartet jane 800x600, 1024x768, 1280x1024.1600x1200 ku me shume pixel-a do te thote me shume qartesi. Zberthimiresolution i shprehur ne DPI ang.: Dots Per Inch; shqip: pika per poliç tregonnumrin e pixel-ave per njesi lineare te siperfaqes. Serish sa me shume dpi aq me elarte cilesia e pamjes pixel ose dots jane elementet me te vegjel te ekranit, si pika me nje ngjyre te cilat se bashku krijojne figuren.Rezolucion i larte dhe qartesi e larte nuk do te thote ekrane me rezolucion te larte, p.sh 1024X768 e cila mund te percaktoje dhe permasat e ekranit por, sa pixel ndodhen ne njesine e permasavep.sh 1 cm X 1 cm ndodhen x pixel.



                                     

2. Tastiera dhe mausi

Jane ndoshta pajisje qe kushdo i ka te qarta megjithate po themi shkurtimisht disa fjale rreth tyre. Tastierat moderne jane te orientuara drejt qellimit teperdorimit. Keshtu nje tastiere per multimedia ofron lehtesira ne ekzekutimin e komandaveper degjimin e muzikes, nje tastiere per internetin lehteson navigimin ne web apokomandimin e programeve te e-mail etj. Mouse-i eshte me i zakonshmi nga pajisjet shenjueseang: pointing device. Pjesa me e madhe e mouse-ve sot jane mouse optike e kapinlevizjen duke skanuar me lazer siperfaqen mbi te cilin levizin ndryshe nga ato mekanikelevizja mekanike e dy ingranazheve perkthehet ne levizje te kursorit ne ekran. Gjithashtu mouse-t mund te klasifikohen ne ato me kabell dhe pa kabell teknologjite kryesore te mouse-ve pa kabell jane infrared dhe bluetooth. Ndoshta tani eshte momenti per te shpjeguar shkurt dy terma shume te perdorshem ne boten ekompjuterit. Behet fjale per pajisjet hyrese dhe dalese ang: Input dhe Output. Tastiera dhe miujane pajisjet tipike te inputit. Te qenit pajisje hyrese do te thote se ajo pajisje perdoret kur duamte fusim informacion ne kompjuter informacioni mund te jete nje fjali qe shkruajme me tastiere, nje komande qe japim duke klikuar etj. Monitori, i permendur me larte eshte tipiku nder pajisjete ouptputit. Sic mund ta keni kuptuar tashme per analogji me pajisjet hyrese kur informacionikalon nga kompjuteri per tek ne, psh. permes ekranit, kemi te bejme me nje pajisje dalese.

                                     

3. Altoparlantet + Kufjet + Mikrofoni

Mund te quhen se bashku pajisjet multimediale te kompjuterit, jane ato pajisje qe na mundesojne degjimin e tingujve me ze te larte apo kufjedhe incizimin permes mikrofonit. Nen driten e paragrafit te mesiperm" kutite e zerit” ang.:audio boxes ose speakers dhe kufjet jane pajisje dalese ndersa mikrofoni pajisje hyrese.

                                     

4. Printeri dhe/ose skaneri dhe/ose kamera

Pajisje me ane te se cilave ju mundeni perkatesisht: te printoni materialet qe keni ne kompjuter pra t’i shtypni ne leter ; te skanoni materiale te ndryshme si dokumente apo fotografi nga letra te keni nje kopje ne kompjuter;te komunikoni ne internet me figure apo te beni foto nga kamera ne kompjuter.Cilat prej tyre jane pajisje hyrese dhe cilat dalese?¢Skeneri eshte pajisja permes se ciles skenohen fletet ne nje forme digjitale dhe si te tilla ruhen ne memorien e kompjuterit. Ideja e skenimit eshte e ngjashme me kopjimin e fleteve ne fotokopjues te zakonshem.

                                     

5. Kasa

Eshte kutia metalike ose plastike ku ndodhen pjeset e brendshme te kompjuterit.Duhet te jet e fort qe ti rezistoj goditjeve mekanike Kasazgjidhet ne varesi te permasave duhet shikuar nese ofron hapsiren e nevojshme per te gjitha pajisjet e brendshme qe duam te kemi ne kompjuter dhe shijeve estetike personale.

                                     

6. Ushqyesi

Furnizon me rryme elektrike te gjitha pjeset e brendshme te kompjuterit. Ai ndodhet brenda kases dhe zakonisht shitet se bashku me te.

Ushqyesi perfshihet ne pjeset Softuerike

                                     

7. Karta baze

Njihet edhe si motherboard ose system board. Ndodhet ne njeren ane te kases dhe ka forme drejtekendeshi me permasa qe variojne sipas firmave. Mbi kete pllake te holleplastike te dizenjuar me qarqe vendosen ose lidhen me kabllo te quajtur fisha te gjithapajisjet e kompjuterit. Si te gjitha pjeset e brendshme te kompjuterit edhe motherboard-i merr rrymen elektrike nga ushqyesi permes nje fishe dhe ia shperndan ate pajisjeve te tjera qe" montohen” ne bord. Kuptohet se ky eshte bordi kryesor dhe pa te s’ka kuptim tefunksionoje nje kompjuter.

                                     

8. Procesori

Eshte nje komponent shume i rendesishem ikompjuterit i perbere nga nje qark i cili ne menyre direkte apo indirekte kryen te gjithepunen qe ne bejme ne kompjuter. Zakonisht shitet bashke me mainboard-in dhe nese joduhet bere kujdes qe te zgjidhet nje motherboad dhe nje proçesor qe mund te funksionojnese bashku.CPU njihet ndryshe si Procesori

                                     

9. Memoria

Eshte fjala me e pergjithshme per te treguar te gjitha pjeset qe sherbejne per ruajtjen e informacioneve. Ne fillim tek tabela e parametrave ne vend te fjales memorie shkruhet RAM dhe zakonisht eshte pikerisht RAM-i qe nenkuptohet ne boten e kompjuterave sa here permendet memoria e kompjuterit, edhe pse siç do te shohim me vone ka shume pajisje qe klasifikohen si lloje memoriesh. RAM Random Access Memorry,qe dote thote:- Memorje me kapje te rastit! Memorje me kapje te rastit kuptojme qe, cdo qelize ne kete memorje mund te kapet ne te njejten kohe me te nje qelize tjeter cfaredo. Dhe adresimi i tij eshte unik dhe mund te kapet ne cdo moment pa nje radhe te caktuar! eshte memorie e cila perdoret per te ngarkuar fillimisht sistemin, programet dhe te dhenat qe jane ne perpunim, gje e cila ndodh menjehere pasi ndizet compjuteri. Kjo memorje eshte memorja baze e sistemit, ajo ruan informacionin sistemin,programet dhe te dhenat vetem kur eshte ndezur kompjuteri dhe i humb ato pasi fiket



                                     

10. Disku

-Hard Disku eshte paisje hardverike qe sherben per ruajtjen te dhenave. Ka kapacitet shume te madh dhe mundeson qasje me te shpejte ne te dhena ne krahasim me CD-ROM-in. Eshte memorje e qendrueshme. -Kjo do te thote se te dhenat e magazinuara ne Hard-Disk qe mund jene praktikisht çdo lloj informacioni me te cilin ne punojme ne kompjuter si dokumente, muzike, lojra etj, ruhen edhe pasi kompjuteri fiket,kete e ben te mundur nepermjet magnetizimit mbetes elementar mbi disk dhe keshtu behet e mundur ruajtja te dhenave edhe mbas shuarjes se kompjuterit. -Varesisht prej llojit, nese eshte IDE-ja disk Integrated Drive Electronicshard disku kyqet me pllaken ame nepermjet te IDE kabllove, ndersa nese eshte "SCSI" disk Small Computer System Interface hard disku kyqet ne kontrollor nepermjet SCSI kabllove. -Kohet e fundit nje perdorim te gjere jane duke gjetur edhe disqet SATA, qe mundesojne nje qasje me te shpejte ne te dhenat e ruajtura. -Dallimi ndermjet Hard Diskut te mbrendshem dhe te jashtem qendron ketu se Hard Disqet e brendshme vendosen ne shtepize, ndersa ata te jashtem kyqen ne ndonje nga portet e USB. SCSI disqet jane disqe me shpejtesi me te madhe se IDE disqet dhe kyqen ne kompjuter nepermjet SCSI kontrollorit.

== Karta grafike ==yieywghdyo Eshte qarku qe mundeson shfaqjen e imazheve ne ekran. Quhet karte sepseka forme drejtekendeshe dhe montohet ne motherboard. Montimi behet neprmjet sloteve qe ndodhen ne bord. Kablli i monitorit qe shkon tekkasa lidhet pikerisht me karten grafike. Karta grafike eshte ajo paisje e cila ben te mundur kthimin e sinjaleve dixhitale ne sinjale analoge. Sinjali dixhital perbehet nga informacioni qe pershkruan ne vlera numerike gjith harten e pixel-ave ne ekranet e kompjuterave. Nje pixel perbehet nga tre numra dixhitale te cilat percaktojne nivelin e tensionit te tre kanaleve qe perbejne ngjyren e perftuar nga "perzierja" e ketyre te fundit. Qellimi kryesor i karteles grafike eshte te ktheje keto vlera dixhitale ne vlera tensioni per cdo kanal i cili pasi amplifikohet nga ekrani shfaqet imazhi ne ekran detyre qe i mbetet monitorit per ta kryer.shkurt, kartela grafike sherben per te kthyer sinjalet dixhitale ne sinjale analoge - forme sinjali qe eshte i afte te perpunoje truri njerzo.E gjith kjo behet e mundur duke kordinuar punen nje softuer kompjuterik program qe quhet dhe drajv nga anglishtja, drejtues.Cilesia e karteles varet nga rezolucioni i cili eshte i lidhur fort me shpejtesine ekarteles grafike. Atehere karta grafike duhet te jete e shpejte sa te freskoje ekranin 16 foto ne nje sekonde, me kete nenkuptojme qe, per rezolucione te larta duhet nje kartele grafike e shpejte dhe nje procesor te shpejte qe te bejne te mundur, perpunimin dhe shderimin ne analog te sinjaleve dixhitale ne kohe reale,per te pare nje imazh ne ekran pa shkeputje 16 foto ne sekonde,me shume foto ne sekonde me mire, por nuk eshte e nevojshme,kartat i freskojne imazhet me numur me te madh se 16 foto per te bere te mundur ne kalimin ne rezolucione te ndryshme. Kuptohet qe nje kompjuter i shpejte dhe nje kartele grafike e shpejte do suportoje rezolucione te medha dhe freskime me te shpeshta te figures.Keta kompjutera jane te pershtatshem per multimedaja filma, muzike,animacion dhe lojra tre dimensionale moderne. - Kartat grafike shfaqen ne dy menyra,on Board ne trupin e bordit dhe te jashteme nepermjet slotit ne bord.

1)Kartat on board jane krijuar per pune optimale dhe perdoren me shume ne kompjuterat portabel.Keta te fundit shfaqen serisht ne dy menyra:- a)Me memorje te vecante ose b)me memorje te huazuar nga RAM-i te cilet reduktojne RAM-in kryesor te kompjuterit.

2)Kartat grafike te jashtme nga sloti ne bord ndhen serisht ne dy lloje si te parat.a)me memorje qe vjen bashke me karten ose b) me memorje nga RAM-i kryesor. Prodhuesit e kartelave grafike pretendojne se kartelat e jashtme grafike jane me te specializuara se kartelat on Board. kjo varet me shume nga fakti se ne kartat on Bord mund te mbetetmi skllav i tyre, kurse ne kartelat e jashteme ne mund ti ndryshojme me kartela te fuqishme te kufizuara vetem nga fuqia e procesorit kruesor,d.m.th CPU-se. Mbetet qe te mendojme qe kartelat e jashtme jane me te pershtatshme per lojra tre dimensionale, multimedja animacion dhe vizatimeve te tipi AutoCAD.



                                     

11. Modemi

Pajisje me ane te se ciles behet e mundur lidhja e internetit permes linjes telefonike. Mund te jete ne formen e nje karte te vendosur ne mainboard ose pajisje ejashtme siç eshte psh printeri.

                                     

12. Karta e rrjetit

Karte rrjeti e cila sherben per lidhjen ne rrjet tekompjuterave duke i lidhur ato fizikisht me ane te kabllove specifike te rrjetit ose nese kartaeshte Wireless nuk ka nevoje per kabllo per te krijuar rrjetin e kompjuterave.Kushtrim isufi

                                     

13. Njesite CD & DVD

Ndodhen ne pjesen e perparme te kases. Jane pajisjet qe lexojne apo shkruajne mbi kompakt disqet CD dhe DVD-te.

CD ka kapacitet 700 MB

DVDcd ka kapacitet 4.7 GB

                                     

14. Njesia Floppy

Ndodhet gjithashtu ne pjesen e perparme te kases dhe sherben per te punuar. Jane me madhesi te ndyrshe. Ne kohet e sotme perdoren shume pak lexim/shkrim me disketat kompjuterike.Kane menyre te ngjashme per te mbajtur informacion.Ivetmi ndryshim eshte se ne harddisqe pllakat e diskut jane te forta kurse ne floppy disku eshte i elastik dhe i lyer me material ferromagnetik dhe leximi behet me prekje kokat e leximit prekin mbi siperfaqen e dikut.

                                     
  • ishin të ndryshme komunat ose pjesët e komunave dhe rretheve sipas Oldenburg, që të integrohen, në mënyrë që zona e qytetit sot, sipas të ndryshme të kufirit