ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 32




                                               

Stina

Stina eshte periudhe kohore tremujore, ne te cilat ndahet viti sipas klimes dhe zhvillimit te bimesise: pranvera, vera, vjeshta dhe dimri. Me 21 mars dhe 23 shtator toka gjate rrotullimit rreth diellit shenon poziten kur rrezet e Diellit bien pin ...

                                               

Stratosfera

Stratosfera shtrihet mbi troposfere, e cila ndahet nga nenshtresa quajtur tropopauza, qe ka nje trashesi 500-3000 metra, dimrit eshte ne lartesi me te vogel, kurse veres ne lartesi me te madhe. Ajo nuk eshte shtrese unike, por e shkeputur me kont ...

                                               

Subrajoni

Nje subregjion eshte nje njesi konceptuale e cila rrjedh nga nje regjion me i madh ose kontinent dhe zakonisht bazohet ne vendndodhje. Drejtimet kardinale, si jugore dhe juglindore, shpesh perdoren per te definuar nje subregjion. Subregjioni esht ...

                                               

Suksesionet

Suksesioni ekologjik eshte Zevendesimi ose shvndrrimi i nje ekosisteme me nje tjeter qe ndryshe quhet njepasnjeshmeri ekologjike. Suksesionet ekologjike kushtvzohen edhe nga faktoret biotik dhe abiotik. Dallojm dy lloje sukseionesh: -Suksesioni p ...

                                               

Shkalla e Merkalit

Shkalla e Merkalit ose me sakte Shkalla e Intenziteti te Merkalit bazohet ne vrojtimet e demit qe bene termeti dhe nuk matet ne fakt me instrumente. Kete shkalle e ka shpikur seizmologu italian Giuseppe Mercalli. Shkalla e Intenziteti te Merkalit ...

                                               

Shkarja

Shkarja eshtet çarje ne koren e Tokes dhe levizja ndermjet kraheve te saj, qe krijohen is rrjedhim i levizjeve tektonike vertikale. Levizjet vertikale shkaktojne çarjen dhe shkeputjen, thyrjen e masave shkembore ne koren e Tokes. Kjo levizje mund ...

                                               

Shkencat e Tokës

Shkencat e Tokes jane te gjitha shkencat te cilat ne menyre direke apo indirekte kane te bejne me studimin e struktures se tokes. Disa nga Shkencat e Tokes jane: Gjeografia - Shkenca qe studion kushtet natyrore ne tä cilat jeton njeriu. Gjeologji ...

                                               

Shpellat e Kosoves

Shpella" Gryka e Madhe" ndodhet ne kilometrin e tete te Grykes se Rugoves, ne anen e majte, 60 m mbi shtratin e lumit Lumebardhi i Pejes, ne lartesine mbidetare 637m. Hulumtimet ne shpellen" Gryka e Madhe” kane filluar ne maj te vitit 1992, nga p ...

                                               

Tajga

Biomi i pyjeve me drure halore qe shtrihet ne pjesen veriore te rruzullit tokesor me klime te ftohte, quhet tajga. Fillon nga Kanadaja ne perendim dhe vazhdon ne Evrope dhe ne nje pjese te madhe te Azise ne lindje. Tajga eshte tip i pyjeve e cila ...

                                               

Termosfera

Termosfera eshte shtrese e atmosferes e cila ndahet nga mezosfera me nenshtresen - mezopauza. Termosfera shtrihet ne lartesi 500-750 km. Ne termosfere temperatura ngrihet dhe ne lartesi prej 200 km mbi siperfaqe te tokes arrin +250 grade celsius. ...

                                               

Tërmete brendapplakësore

Termeti eshte fenomen i cili shkaktohet nga çlirimi i papritur i energjise se grumbulluar, i cili shkakton krijimin e valeve sizmike. Ne siperfaqen e tokes, termeti shfaqet ne dridhjet ose zhvendosjet e tokes dhe nganjehere edhe ne krijimin e dal ...

                                               

Tërmeti

Termeti eshte fenomen i cili shkaktohet nga çlirimi i papritur i energjise se grumbulluar, i cili shkakton krijimin e valeve sizmike. Ne siperfaqen e tokes, termeti shfaqet ne dridhjet ose zhvendosjet e tokes dhe nganjehere edhe ne krijimin e dal ...

                                               

Toponimia

Toponimia eshte studimi shkencor per emrat e vendeve, origjina e tyre, kuptimet, perdorimin dhe tipologji. Pjesa e pare e fjales vjen nga greqisht tópos, vendin ; pasuar nga ónoma, qe do te thote emer. Kjo ne vetvete eshte nje dege e onomastikes, ...

                                               

Transporti hekurudhor

Transporti hekurudhor. - eshte dega me e vjeter e transportit ne bote, e cila ka shkaktuar revolucion ne transport dhe ka luajtur rolin e pionierit ne qarkullimet masive turistike. Ne kontinetet ku eshte zhvilluar ky lloj i transportit rendesia e ...

                                               

Treva

Treva eshte vend i vogel, me i vogel se krahina, i perbere prej dy a me shume trojesh fqinje, te cilat ndermjet tyre dallohen nga pjeset perberese natyrore dhe antropogjene, por qe gjitheashtu perbene nje teresi te caktuar hapsinore. Treva eshte ...

                                               

Troposfera

Troposfera eshte shtresa me e poshtme dhe me e dendur e atmosferes se tokes dhe perfshine 80 % te mases se saj. Troposfera ne ekuator arrine 18-20 km, ne gjresite e mesme 11-14 km dhe ne pole 8-10 km. Ne troposfere gjendet sasia kryesore e avulli ...

                                               

Trualli

Trualli eshte vend i vogel si teresi e vaçante gjeografike, qe dallohet nga trojet fqinje nga veçorite e pjeseve perberese natyrore, si dhe nga veçorite antropogjene. Trualli eshte njesia baze e ndarjes fiziko-gjeografike.

                                               

Tundra

Fjala" Tunder vjen nga fjala finlandeze tunturia ", qe do te thote nje toke e zhuritur*. Tundra eshte nje biome tokesore, qe u formua 10.000 vjet me pare. Tundrat jane zona te rrafsheta ose te valezuara te zhveshura, me bimesi kryesisht nga myshq ...

                                               

Turizmi bregdetar

Turizmi bregdetar eshte turizmi qe ndodhet rreth bregdetit. Klima mesdhetare ndikon ne menyre stimulative ne organizmin e njeriut, prandaj hapesirat bregdetare jane zona te qarkullimeve me te medha turistike ne bote. Per here te pare mjeku Turtel ...

                                               

Uadja

Uadet jane lugina te thata ne shkretetira, te gjata dhjetra qindra kilometra, neper te cilat rrjedh lumi vetem pas shirave jo te rregullta rrebeshore dhe te shkurtra.Uadet kur formohen nuk derdhen askund sepse ato duke ecur uji i tyre avullohet d ...

                                               

Ujerat natyrore

Nje aspekt i rendesishem jane qendrat e ujrave termale te cilat jane prezente ne Shqiperi duke ofruar akomodim dhe sherbime te tjera. Turizmi shendetesor eshte njera prej formave dhe potecialeve te shumta te turizmit. Mund te permendim ujerat ter ...

                                               

Ujëmbledhësi

Ujembledhesi eshte hapesire e masdhe unjore e hapet apo e mbyllur ne raste te rralla kah e cila kullojne – derdhen ujerat rrjedhese apo drenohen ne ate teresi.

                                               

Ujëndarësi

Ujendares ne hidrografi quhen format pozitive te relievit te cilat ndajne, respektivisht kushtezojne rrjedhen siperfaqesore dhe shkarkimin e ujerave ne drejtim te objekteve te ndryshem ujor: oqeane, dete, liqene, lumenj.

                                               

Ujërat arteziane

Uji artezan eshte uje nentokesor ne rrethana te veçanta gjeologjike dhe tektonike, qe gjendet ne zonen ndermjet shtresave joujeleshuese, me se shpeshti ne sinklinale, fleksuara, monoklinale, seri te pjerreta funderresore etj. Zona e ujit artezian ...

                                               

Ujërat nëntokësorë

Ujerat nentokesore jane te gjithe ujerat qe gjenden nen siperfaqen e tokes. Ato jane shumehere me te nxehta se te siperfaqshmet. Ato dalin ne siperfaqe te tokes ne dy menyra: artificiale dhe natyrale. Artificiale jane kur njeriu i nxjerr ose e ha ...

                                               

Ujëvara

Ujevara eshte vendi ku shtrati i nje lumi a nje rrjedhe tjeter me te vogel zbret si nga nje shkalle e larte, nga e cila uji varet – bie poshte pingul. Sipas menyres se krijimit, ujevarat ndahen ne: gerryese, tektonike dhe grumbulluese. Ne hapesir ...

                                               

Ujëvara Angel

Ka lartesine 979 m, gjendet ne lumin Çurum ne Venezuele. -Nje nga menyrat me te mira te jetuarit te madheshtise eshte ta gjesh ate kur ne fakt je duke kerkuar per diçka krejt tjeter. Kjo gje ndodhi me Angel, nje ish-pilot amerikan i Luftes se Par ...

                                               

Valët e detit

Valet e detit shkaktohen nga veprimi i faktoreve te jashtem, perkatesisht nga ererat,te cilat prishin ekulibrin e pasqyres se detit dhe i detyrojne thermijat e ujit te levizin. Vetite e vales varen nga shpejtesia e eres, zgjatja e saj, si dhe sip ...

                                               

Varese

Vizion fantastik! Ne perendim te diellit pame shtate liqenet. Besoni mua, ju mund te udhetoni ne te gjithe Francen dhe Gjermanine, por kurre nuk mund te provone emocione te ngjashme. Varese eshte nje qytet ne Itali prej 80.927 banoresh, kryeqytet ...

                                               

Vargmali

Vargmalet jane male te reja te perbera nga harqet e kurorave malore. Jane krijuar nga procesi i rrudhosjes tektonike te gjeosinklinaleve te perqendrueshme gjate orogjenezes alpine neper disa faza me paroksizemne oligo-miocen. Vargmalet kane drejt ...

                                               

Vau

Vau eshte vendkalim i ceket e i qete lumi per njerez e kashe. Permendet ne shprehjen popullore Mos hyne ne vau pa vau, se te merr lumi ". Nder vaut me te njohure eshte Vau i Kukesit ane e pertej Drinin te Bardhe, pastaj Vau i Dejes Rugove po asht ...

                                               

Vendbanimi

Vendbanimi kosiderohet njesi e veçante territoriale e organizuar me numer te ndryshem te objekteve te banimit e objekteve te tjera dhe me emer te veçante. Vendbanimi sherben per kryerjen e disa funksioneve themelore te jetes se njezve, banimin, j ...

                                               

Verilindja (gjeografi)

Verilindja ndryshe shenohet si ”Northeast”, dhe ka nje kend prej 45°. Verilindja ndodhet ndermjet lindjes dhe veriut si dhe eshte ne raport te kundert me jugperendimin.

                                               

Veriperëndimi (gjeografi)

Veriperendimi i quajtur ndryshe edhe si NW, ka nje kend prej 315°. Veriperendimi ndodhet ndermjet veriut dhe perendimit si dhe ne raport te kundert me juglindjen.

                                               

Vesa

Vesa bene pjese ne reshjet e uleta atmosferike. Gjate neteve te kthjelleta te qeta dhe te ftohura, vegjetacioni i ulet dhe siperfaqja tokesore ftohen, avulli i ujit nê kontakt me bimet kondensohet dhe formon vesen. Edhe pse si sasi e vogel e ujit ...

                                               

Vullkanet dhe termetet

Vullkanet jane forma te ngritura ne Toke, te cilat krijohen me shkaterrimin e mases se zjarrte-magmes, gazeve dhe avujve nga brendia e Tokes ne siperfaqe. Proceset e ndryshme te lidhura me to quhet vullkanizem. Vullkani paraqet nje dukuri siperfa ...

                                               

Vullkani

Vullkani - Vullkanet jane forma te ngritura ne Toke, te cilat krijohen me shkarkimin e mases se zjarrte-magmes, gazeve dhe avujve nga brendia e Tokes ne siperfaqe. Proceset e ndryshme te lidhura me to quhen vullkanizem. Vullkani paraqet nje dukur ...

                                               

Zona Aride

Zone Aride eshte zone ne Toke, brenda kufijve te cilave avullimi eshte me i madh se te reshurat, per kete shkak ne to ska rrjedha ujore siperfaqesore. Zona aride jane shkretetirat dhe gjysemshkretetirat, te cilat zene hapesire te madhe nebrezin t ...

                                               

Zhavorri

Zhavori eshte funderrese e perbere nga zalli dhe gure te vegjel, me diameter nga 1 deri 10 mm, te cilet pak a shume jane te rrumbullaket dhe te lemuar si rrjedhim i ndeshjes dhe ferkimit gjate bartjes ne shtratin e lumit. Nga prejardhja zhavorri ...

                                               

Albanidet

Albanidet perfaqesojne strukturat gjeologjike qe shtrihen ne territorin e Republikes se Shqiperise. Ato shtrihen midis Dinarideve dhe Helenideve. Albanidet jane nje treve e Brezit te Rrudhosur Alpin Mesdhetar e pasur me minerale te dobishme xeher ...

                                               

Buletini i Shkencave Gjeologjike

Per here te pare, periodiku shkencor "Buletini i Shkecave Gjeologjike", u botua ne vitin 1965 nen titullin "Permbledhje Studimesh" dhe ishte organ i Institutit te Studimeve dhe Projektimeve Gjeologjike e Minerare te Shqiperise, pjese e Sherbimit ...

                                               

Burimi termal

Nje burim termal eshte ne burim i formuar nga ujrat e nxehta gjeotermale nentokesore qe del nga korja e Tokes. Ekzistojne burime te nxehta gjeotermike ne shume vende ne te gjithe koren e tokes.

                                               

Cunami

Cunami jane vale te gjata te shkaktuara nga zhvendosjet tektonike te pllakave te fundit te oqeaneve, gjegjesisht lekundjet nenoqeanike-nendetare. Termi rrjedh nga japonishtja qe do te thote "vale porti". Para mberritjes se cunamit, deti terhiqet ...

                                               

Fulereni

žFulereni, Eshte forme re e karbonit e zbuluar ne toke ne sasi te vogla, ndersa eshte zbuluar se gjendet edhe ne gjithesi dhe ne disa meteore. Ne menyre sintetike ne laborator eshte perfituar per here te pare ne vitin 1990. Perbehet nga molekulat ...

                                               

Gjavola Varosh

Davolja varoš eshte nje formacion karakteristik shkembi, i vendosur ne jug te Serbise ne malin Radan ne territorin e fshatit Gjake ne komunen Kurshumlia.

                                               

Gjeokimia

Gjeokimia eshte shkenca qe studjon historine e elementeve kimike te tokes,prejardhjen, jetegjatesine, ciklin dhe ndikimin e tyre ne ambjent, efektet pozitive dhe negative si dhe parandalimin dhe reduktimin e ketyre te fundit. Disa ndarje kryesore ...

                                               

Gjeologjia e Marsit

Gjeologjia e Marsit eshte studim shkenceror i siperfaqes, kores dhe pjeses se brendshme te planetit te Marsit. Orbita e marsit eshte e eliptike dhe e dukshme. Rezultat i kesaj eshte nje variacion i temperatures rreth 30 C ne piken e larte njesoj ...

                                               

Gjeologjia e xeherorëve

Shkembinjte me te vjeter formojne bazamente te Neo – Proterozoikut, qe eshte i perbere nga shiste kristaline dhe granite, qe perfaqesojne produktet e metamorfizimit krahinor te shkalles se larte. Keta shkembinj dalin kryesisht ne verilindje te Ko ...

                                               

Gjeologjia historike

Gjeologjia Historike eshte dege e gjeologjise qe studion historine dhe ligjesite e zhvillimit te Tokes nga çasti i formimit te kores se saj deri ne gjendjen e sotme.

                                               

Harta Gjeologjike

Kjo harte paraqet ne nje shkalle te caktuar ndertimin gjeologjik te nje pjese te cfaredoshme te Tokes. Ndarja e hartave gjeologjike behet ne baze te shkalles, shume te vogel, te vogel te mesme dhe te medha ose te detajuara