ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 31




                                               

Gjeografia regjionale

Gjeografia regjionale mund te definohet si aplikim i njohurive gjeografike per studime konkrete te territoreve,ndamas ne baze te ndonje kriteri te regjionalizimit gjeografik. Pra ajo eshte nje disipline sintetike gjeografike. Gjeografia regjional ...

                                               

Gjeografia shoqërore

Gregory, Derek 1994: Geographical Imaginations. Cambridge, MA Blackwell. 442 p. Jackson, Peter and Susan J. Smith 1984: Exploring Social Geography. Boston, London Allen & Unwin. 239 p. Gregory, Derek and John Urry eds. 1985: Social Relations and ...

                                               

Gjeoidi

Gjeoidi. Eshte siperfaqe ekuipotenciale e cila perputhet perafersisht me nivelin mesatar te detit. Kjo siperfaqe perdoret per referencimin e lartesive orthometrike. Ne cdo pike te gjeoidit forca e rendeses eshte ne kendin 90°, ndersa potenciali i ...

                                               

Gjeokronologjia

Gjeokronologjia eshte dege e gjeologjise e cila merret me studimin e kohes gjeologjike. Emri krijohet nga fjalet greke Gjeo dhe kronos. Sipas parimeve te saj koha gjeologjike ndahet ne intervale konvencionale qe kane secila emertimin e vet, dhe v ...

                                               

Gjiret detare

Gjiret detare jane thellime te shprehura qartas ne vijen bregdetare, ku pjeset e oqeaneve ose te deteve nga tri anet jane te kufizuara me toke. Ne mes detit te hapur ose te deteve nuk ekzistojne kufi natyrore, prandaj disa dete cilesohen si gjire ...

                                               

Hemisfera

Hemisfera eshte nje term qe perdoret ne shkenca te ndryshme natyrore me te cilin kuptohet njera nga dy anet e sferes ku per sfere mund te merren trupa te ndryshem qe i ngjajne sferes. Zakonisht per hemisfere flitet kur b.f. per trupat qiellore.

                                               

Hemisfera veriore

Hemisfera veriore ose Gjysemsfera veriore quhet pjesa sferike e Tokes e cila gjindet ne pjesen veriore te ekuadorit. Vera Astronomike ketu zgjat nga qershori deri ne gusht, ndersa dimri nga dhjetori deri ne shkurt. Hemisfera veriore ka shume ma s ...

                                               

Hendeku tektonik

Hendeku tektonik eshte forme strukturore negative, e krijuar nga ulja e tokes ndermjet dy a me shume shkarjeve, rralle pergjate nje shkarjeje tektonike. Hendeku tektonik i thjeshte krijohet nga fundosja e tokes ndermjet dy shkarjeve normale paral ...

                                               

Holoceni

Holoceni eshte epoke gjeologjike e cila fillon me mbarimin e Pleistocenit, rreth 10 000 vjet para eres sone dhe vazhdone deri ne ditet e sotme. Ajo eshte pjese perberse e Periudhes se Kuaternarit. Gjate Holocenit kontinentet dhe deti boteror nise ...

                                               

Horizonti

Horizonti Vija rrethore me e tejme ne hapesire deri ku arrin veshtrimi yne, vija ku duket sikur puqet qielli me token ose me siperfaqen e ujerave; pjesa e qiellit qe duket mbi kete vije. Vija e horizontit. Deri ne horizont. Atje tej ne horizont. ...

                                               

Humnera

Humnera eshte nje zbraztesire ne viset e relievit karstik. Humnerat hulumtohen nga tekniket specialist te spelologeve ne te cilat per te hulumrtuar shfrytezohen litaret spelologjik, dhe mjete tjera speciale.

                                               

Istmi

Nje istem eshte nje rrip i ngushte dheu midis dy detesh, midis dy liqenesh etj., qe bashkon nje toke me nje tjeter. Sinonim e fjales istem eshte emri "ure tokesore". Istmi eshte vend i pershtatshem per ndertimin e kanaleve, sepse aty nga kanali k ...

                                               

Ishulli

Ishulli, ujdhesa ose rethujeza eshte pjese tokesore e cila eshte e rrethuar nga te gjitha anet me uje. Ishulli mund te jete ne lum, liqe ose det. Ishujt ne grup quhen arkipelag.

                                               

Izonefe

Izonefe eshte lloj I vijave te cilat lidhin vendet ne harte gjeografike me vrenjtesi te njejt per nji periudhe te caktuar. Perdorimi I tyre ka rendesi te madhe ne meteorolgji dhe klimatologji dhe me rastin e perpilimit te hartave sinoptike.

                                               

Izoterma

Izoterma eshte vija me temperature te njejt. Shfrytezohet ne meteorologji per perpilimin e hartave sinoptike per paraqitjen e vendeve ne te cilat mbreterojne viset me temperature te njejta. Distanca ne mes izotermave japin pamjen dhe shpejtesine ...

                                               

Juglindja (gjeografi)

Juglindja ndryshe shenohet edhe me inicialet angleze SE, ka nje kend prej 135°. Juglindja ndodhe ne mes te jugut dhe lindjes si dhe eshte ne anen e kundert te veriperendimit.

                                               

Jugperëndimi (gjeografi)

Jugperendimi i emeruar ndryshe si SW, formon nje kend prej 225°. Jugperendimi ndodhet ndermjet jugut dhe perendimit si dhe ne raport te kundert me verilindjen.

                                               

Jugu (gjeografi)

Jugu eshte nje nga kater anet e horizontit dhe eshte ane te kundert me veriun. Ne boten perendimore, fundi hartes eshte jugu ; jugor eshte drejtimi duke mbajtur kendin e 180 °. Vertete jug eshte drejtimi drejt fundit te jugut eshte qendra rreth t ...

                                               

Kanioni

Kanioni eshte lugine e thelle lumi me shpate gati vertikale ose vertikale, te larta mbi 1 000 m dhe me fund te ngushtet vetem disa dhjetera metra, te cilin rendom e perben vetem shtrati i lumit. Kanionet paraqiten ne vendet e perfshira nga levizj ...

                                               

Karsti

Karsti eshte nocion gjeomorfologjik per relievin specifik dhe kompleksin e dukurive morfologjike dhe hidrologjike ne shkembinjte karbonatike te tretshem ne uje, siç jane: gelqeroret, dolomitet, gjipsi, kripa etj. Gelqeroret jane shkembinj te thye ...

                                               

Katun

Katun - Katuni eshte nje fjale me origjine shqiptare - vllahe, e cila i referohet nje strehimi te perkohshem veror baritor ne mal. Katunde kishte ne kullotat malore te Istrias dhe duke kaluar nepermjet Velebitit, Dinariteve e deri ne Epirin jugor ...

                                               

Këneta

Keneta eshte pjese tokesore e ngopur, ose e mbuluar me uje dhe bime specifike te cilat u jane pershtatur kushteve te lageshtise se madhe. Kenetat formohen ne kushtet e nje klime me lageshtire te madhrshkueshme dhe pa nje rrjedhje siperfaqsore.Si ...

                                               

Klima

Klima eshte gjendja mesatare shumevjeçare e motit ne nje vend te caktuar. Per njohjen e klimes se nje vendi nevojiten vrojtime dhe shenime 30-vjeçare. Ne klimen e nje vendi ndikojne keta faktore: gjeresia gjeografike, sasia e rrezatimit diellor, ...

                                               

Klimatologjia

Klimatologjia eshte disipline shkencore mbi klimen. Lende e studimit te klimatologjise jane veçorite e klimes ne pjeset e ndryshme te botes, klasifikimi dhe shtrirja e saje.Kjo shkence studion klimen dhe ndryshimet e saj gjate kalimit te kohes.Aj ...

                                               

Komunikacioni ajror

Komunikacioni ajror Qysh ne kohen antike jane bere tentime te, me 1250, ka filluar qe kete problem te trajtoje ne menyre shkencore, kurse 200 vjet me vone dhe Leonardo da Vinçi ka konstruktuar fluturake te ndrushem me krahe. Me 1783, per here te ...

                                               

Komunikacioni automobilistik

Komunikacioni automobilistik. - sistemi i transportit ne shekullin e XX ka pesuar transformime strukturale per arsye te zhvillimit te shkences, teknikes, te rritjes se bazes materiale dhe ekonomike te shoqerise dhe te rritjes se standardit jeteso ...

                                               

Komunikacioni ujor

Komunikacioni ujor. - Bartja me e madhe e mallrave ne bote ende behet me shume me anije, pasi oqeanet, detet, liqenet dhe lumenjte jane siperfaqe te hapeta, ku mund te lundrohet pa pagese dhe pa kontrolle te veçante nga ana e shteteve bregdetare. ...

                                               

Kontinentet

Ne bote ka 7 kontinente. Ato jane: Azia,Afrika Evropa, Amerika Veriore, Amerika Jugore, Australia, Antarktika. Kontinentet jane shtate masa te medhaja te Tokes te cilat perbejne pjesen me te madhe te siperfaqes tokesore.Vazhdimisht jane ne levizj ...

                                               

Krahina

Krahina eshte nje territor me siperfaqe te caktuar, me e madhe se treva, e cila karakterizohet nga elememnte gjeografik dhe etnografik te veçanta, dhe si e tille ndryshon nga krahinat e tjera.

                                               

Kripshmëria

Saliniteti ose kripshmeria, paraqet sasine e kripes se tretur ne uje te detit te shprehur ne promila. Saliniteti nuk eshte i njejte ne te gjitha detet dhe oqeanet, ajo varet inteziteti i avullimit, i sasise se reshjeve atmosferik, i shkembimit te ...

                                               

Kriptodepresioni

Kriptodepresioni eshte thellim i mbushur me uje, siperfaqja te cilit eshte mbi nivelin e detit ndersa fundi nen nivelin e detit. Flala kriptodepresion rrjedh nga fjala greke kripto, çka do te thot i fshehur ose i mbuluar, dhe nga fjala depresion, ...

                                               

Kufiri i borës

Kufiri i bores eshte lartesia mbi te cilen bora asnjehere nuk arrin te shkrihet. Nga ekuatori kah polet kufiri i bores gjithnje eshte ne lartesi me te vogla absolute ne krahasim me vitet e kaluar. Eshte konstatuar se ne 100 vitet e fundit kufiri ...

                                               

Laguna

Lagunat jane pjese te ndara te detit me brigje ranore, qe formojne liqene bregdetare ose pjesa e ndare ka lidhje siperfaqesore hidrologjike nepermjet ndonje ngushtice.Laguna eshte me e vogel se liqeni dhe masa ujore e saj vazhdimisht perzihet. La ...

                                               

Lëndët djegëse

Lendet djegese jane substanca te cilat gjate djegies lirojne nxehtesi ose forme tjeter te energjise. Burimet kryesore jane: qymyri, gazi natyror, nafta. Keto quhen lende fosile dhe nuk munden te rigjenerohen. Nafta dhe gazi natyror plotesojne 65 ...

                                               

Limnologjia

Limnologjia., eshte lemi e hidrologjise e cila merret me studimin, hulumtimin e liqeneve, vetite fizike dhe kimike te ujit te liqeneve dhe biologjine e liqeneve. François-Alphonse Forel 1841 - 1912 eshte themelues i limnologjise me rastin e studi ...

                                               

Liqeni Ritsa

Liqeni Ritsa eshte nje liqen ne Malet e Kaukazit, ne pjesen veriperendimore te Gjeorgjise, e rrethuar nga pyje te perziera malore dhe livadhe subalpine. Uji i saj eshte i ftohte dhe i qarte. Malet me lartesi prej 2.200 deri 3.500 m rrethojne liqe ...

                                               

Lista e ishujve sipas sipërfaqes

Kjo liste e ishujve sipas zones perfshin te gjitha ishujve ne bote me te medhenje se 2.500 km2 dhe disa ishuj te tjere mbi 500 km2, te renditura ne rend zbrites sipas zones. Per krahasim, ne kete faqe do listohen edhe statistika per kontinentet.

                                               

Lista e lumenjve të Amerikës

Squamish - Kanada Colorado - Shtetet e Bashkuara / Mexico Okanagan - Kanada / Shtetet e Bashkuara Morice - Kanada Sacramento - Shtetet e Bashkuara Yukon - Kanada / Shtetet e Bashkuara Kootenay - Kanada / Shtetet e Bashkuara Mackenzie - Kanada Pen ...

                                               

Lista e maleve

Mount Everest, Nepal, 8850 m. K2, Pakistan / Kina, 8611 m. Kangchenjunga, Nepal / Indi, 8586 m. Lhotse, Nepal, 8516 m. Makalu, Nepal, 8462 m. Dhaulagiri, Nepal, 8167 m. Manaslu, Nepal, 8156 m. Nanga Parbat, Pakistan, 8125 m. Annapurna, Nepal, 809 ...

                                               

Lista e shteteve

Ketu gjeni listen e plote te shteteve sovrane apo akoma pa sovranitet. Lista aktualisht permban 194 shtete dhe 12 territore ku statusi si "shtet" eshte i diskutueshem ose ku nuk njihet sovraniteti.

                                               

Lista e ujëvarave

thumb|Augrabies Wasserfall Ndedema Falls Lisbon Falls Augrabiesfälle Karkloof Falls Berlin Falls Macmac Falls Elands River Falls Magwa Falls Bridal Veil Falls Mtihelo Falls Howick Falls Tugela Falls Bawa Falls

                                               

Litosfera

Korja e Tokes - litosfera ka trashesi te ndryshme: eshte me e trashe ne pjesen kontinentale rreth 70 - 100 km dhe me e holle ne pjesen nen oqean rreth 5-8 kilometra. Trashesia mesatare e litosferes eshte rreth 70 km, ne pjesen kontinentale ku gje ...

                                               

Magnituda e Rihterit

Termeti me i madh, deri me tani ne planetin Toke eshte regjistruar ne Kili me 22 maj 1960, i cili kishte nje magnitude prej 9.5 shkalle Rihteri. Shkalla matese per termete eshte krijuar me 1935 prej sizmologut Amerikan Charles F. Richter. Ai mate ...

                                               

Mali (gjeografi)

Mali eshte forme impressive relievore ne te vertete eshte forme e ngritur ne Toke, e krijuar si rezultat i aktivitetit te kores se Tokes. Ekzistojne shume teori per krijimin e maleve. Malet zakonisht krijohen ne periudha te gjata kohore mijera dh ...

                                               

Mbi nivelin e detit

Metra mbi nivelin e detit eshte nje standard metrik per matjen ne metra te lartesise se nje vendndodhjeje, ne raport me mesataren historike te nivelit te detit. Lartesia mbi nivelin e detit ndikohet nga ndryshimi i klimes dhe faktore te tjere qe ...

                                               

Meandra lumore

Meandra lumore - Berrylat shume te lakuar te shtratit lumor, qe shfaqen tek lumenjte rrafshinor, te cilet kane renie te vogel dhe lugine te gjere, ku, pershkak te zvogelimit te gerryerjes ne thellesi-vertikalisht dhe rritjes se gerryerjes anesore ...

                                               

Mezosfera

Mezosfera eshte shtrese e atmosferes. Ndahet nga stratosfera me shtresen - stratopauza. Shtrihet ne lartesi prej 40 - 80 km, ne pjesen e poshtme karakterizohet me rritjen e temperatures, kurse ne pjeset e siperme ajo zbret.Ajo eshte shtresa me e ...

                                               

Morena

Morena eshte lende e copezuar mbi akullnaje, ne brendesi dhe nen akullnaje ose ne mbarim te akullnajes luginore. Jane krijuar is rrjedhim shkatrrimit fizik te shkembinjeve nga gerryerja akullnajore dhe nga shembja e gureve nga shpatet e shtratit ...

                                               

Nata polare

Nata polare Dukuri e viseve polare ne afersi dhe vete polet qe paraqitet ne gjysmen dimerore kur dielli mbi horizont nuk paraqitet fare ose fare pak kohe ndriçon ne varesi prej gjeresise gjeografike te pikave te Tokes

                                               

National Geographic Society

National Geographic Society, me seli ne Washington D.C. ne Shtetet e Bashkuara, eshte nje nga shoqerite shkencore jo-fitimprurese dhe institucionet arsimore me te medha ne bote. Interesat e saj perfshijne gjeografine, arkeologjise dhe shkencat na ...